Wêje û Zimanê Kurdî / Kürt Dili ve Edebiyatı / Wêj
ANASAYFA HABER ARA FOTO GALERİ VİDEOLAR ANKETLER SİTENE EKLE RSS KAYNAĞI İLETİŞİM

HABER ARA


Gelişmiş Arama

EN ÇOK OKUNANLAR

Wane-8. Malbat (Aile)

Wane-8. Malbat (Aile)

Tarih 16 Eylül 2015, 12:31 Editör Yönetici-Editör

Wane(Ders)de Neler Öğreneceğiz?

1-Malbat(Aile)

2-Taybetiya Terîmê Malbatên Kurdan

3-Ser Malbatiyê Kurte Mînak

WANE-8: MALBAT

Wane(Ders)de Neler Öğreneceğiz?

1-Malbat(Aile)

2-Taybetiya Terîmê Malbatên Kurd’an

3-Ser Malbatiyê Kurte Mînak

 

 

*Kürt akrabalık yapısında akrabalık bağları çok sıkıdır, bu nedenle akrabalık terimleri de birçok milletten daha geniş ve aynı kişiyi karşılayan terim sayısı da fazladır. Öncelikle biz hangi terimin, kimi karşıladığını gösterelim, ardından da özelliklerini anlatarak kısa cümlelerle konuyu pekiştirelim.

 

 

1-Malbat

 

 

Bav: Baba                                                              Dayîk/Dê/Da: Anne

Bapîr/kal/kalik: Dede                                          Dapîr/Pîrek/Pîrik: Nene/Nine

 

 

Hevser: Eş

jin û mêr: Karıkoca

Zar/Zarok/Mindal: Çocuk

Kur/Law: Erkek Evlat

Keç: Kız Evlat

Xwîşk: Kız Kardeş

Bira: Erkek Kardeş

Nevî: Torun

 

 

Birinci Derece Akrabalar ve Diğer Akrabalıklar

Meriv/Mirov: Akraba

Mam/Ap: Amca

Xwarz:Yeğen

Biraz: Yeğen

Xalet: Teyze

Met: Hala

Xal: Dayı

Amojin/Jinmam/Jinap:Yenge (Amca eşi)

Jinbira: Yenge (Kardeş eşi)

Jinxal/Xaloj: Yenge (Dayı eşi)

Bûk: Gelin

Zava: Damat

Tî: Kayın

Diş: Baldız

Bûra: Kayın birader

Hevling: Bacanak

Hewî: Kuma

Heval: Arkadaş

 

Not: Kurdî’de “mirov” geniş bir kullanım/anlam alanı vardır; nitekim “mirov” esas anlam itibari ile “insan” anlamına gelse de kimi kullanımlarda akraba anlamına gelmektedir; ancak akraba anlamında kullanıldığında yalnız başına kullanılmaz, “mirov” ile birlikte “me” 1.çoğul şahıs zamiri kullanılır. Kimi durumlarda da; Türkçe’de olduğu gibi “iyi insan” anlamında da kullanılır.

Mînak:

Ew mirovê me nin. (onlar bizim akrabalarımızdır.)

Mirovê me pir in. (akrabalarımız çoktur.)

Mirovatî serê hemû tiştî ye. (insanlık her şeyin başıdır.)

Kuro tu jî mirov î. ( Ulan sen de (iyi)insan mısın?)

 

 

 

 

 

 

 

 

Taybetiya navên Mirovatiyan

Yukarıda da görmüş olduğunuz gibi, Kurdî akrabalık(meriv/mirov) isimleri yönüyle çok zengindir, öyle ki; bu isimlerin karşıladıkları kişiler en ayrıntısına göre ayrılmıştır.

·         “Yeğen” Kürtçe kullanımda dikkat çeken ve Türkçe ile karşılaştırıldığında karıştırılan bir durumdur. İşte Kurdî’de kız kardeş/abla çocuklarına; “xwarz” abi/erkek kardeşin çocuklarına ise “biraz” denir. ayrıca abla/kız kardeşin kız çocuğuna xwarzê erkek çocuğuna ise; xwarzî denir. aynı şekilde kural olarak, abi/erkek kardeşin erkek olan çocuklarına birazî, kız çocuklarına ise; birazê denir.

 

·         Yine yukarıda gösterdiğimiz gibi; Kurdî’de anne için; Dayîk/Dê/Da ayrıca kimi bölgelerde anne için; cî, ca, inê v.b şeklinde isimler kullanılır.

Dede için; Bapîr/kal/kalik; Nene için; Dapîr/Pîrek/Pîrik gibi akrabalık bildiren kelimeler kullanılır.

 

 

3-Ser Malbatiyê Kurte Mînak

Şimdi de; geniş bir aile üzerine kısa kısa cümleler kurarak, konuyu pekiştirelim.

 

Öncelikle örnek cümlelerde kullanacağımız özel isimlerden hangisinin kimi karşıladığını belirleyelim.

Bapîr: Ehmed

Dapîr: Gulnaz

Bav: Bedreddîn

Dê:  Ayşe

Zarok: Nûpelda û Dildar

Xal: Birahîm

Mam/Ap: Xalis

Met:  Herdem

Jinxal: Semra

Jinmam:Melîhe

 

Ehmed bavê Bedreddîn e. (Ehmed Bedreddîn’in babasıdır.)

Bedreddîn kurê Gulnaz’ê ye.(Bedreddîn Gulnaz’ın oğludur.)

Ayşe hevsera Bedreddîn e. (Ayşe Bedreddîn’in eşidir.)

Nûpelda keça Bedreddîn û Ayşe’yê ye.(Nûpelda Bedreddîn ve Ayşe’nin kızıdır.)

Dildar birayê Nûpelda’yê ye.(Dildar Nûpelda’nın erkek kardeşidir.)

Nûpelda xwîşka Dildar e. (Nûpelda Dildar’ın kız kardeşidir.)

Navê xalê Nûpelda’yê Birahîm e. (Nûpelda’nın dayısının ismi Birahîm’dir.)

Xalis birayê Bedreddîn e; wekî din dibe, apê/mamê Nûpelda’yê.

(Xalis Bedreddîn’in erkek kardeşidir; ayrıca Nûpelda’nın da amcası olur.)

Meta Nûpelda’yê Herdem, her dem kêfxweş e. (Nûpelda’nın halası Herdem’in keyfi her zaman yerindedir.)

Melîhe Jinapa Nûpelda’yê ye; Semra jî jinxala wê ye. (Melîhe Nûpelda’nın amcasının eşidir; Semra ise, dayısının eşidir.)

 

 

Mamoste: Bedreddînê WANî

 

detaylı bilgi için:(ji bo agahiyên berfireh)

instagram: Bedreddînê WANî

twitter: Bedreddînê WANî
facebook: Kürtdili Edebiyatı

 

Bu haber 6655 defa okunmuştur.

Delicious  Facebook  FriendFeed  Twitter  Google  StubmleUpon  Digg  Netvibes  Reddit

KÜRTÇE ÖĞRENME DERSLERİ / 0 DERECE

2. Ders: Kürt Alfabesinde Tîp/Harf

2. Ders: Kürt Alfabesinde Tîp/Harf Bu Derste Neler Öğreneceğiz?

Kürtçe Öğrenme Dersleri / Ön Söz

Kürtçe Öğrenme Dersleri / Ön Söz Yeni tekniklerle ve bu tekniklerin faydaları ile süreci tamamlayarak, sizleri 1.derece (Asta yekemîn) seviyesine ha...
Çîroka Du Mencelan15 Haziran 2017

HAVA DURUMU

Detaylı bilgi için resmin üzerine tıklayın.

Tüm Hakları Saklıdır...
RSS Kaynağı | Yazar Girişi | Yazarlık Başvurusu

Altyapı: MyDesign Haber Sistemi