Wje  Ziman Kurd / Krt Dili ve Edebiyat / Wj
ANASAYFA HABER ARA FOTO GALER VDEOLAR ANKETLER STENE EKLE RSS KAYNAI LETM

HABER ARA


Gelimi Arama

EN OK OKUNANLAR

Kesn Kurdhez  Kurdperwer

Kesn Kurdhez Kurdperwer

Tarih 18 Haziran 2014, 23:09 Editr Ynetici-Editr

Neteweyn ku ziman wan bi ber tunebn ve bie,

     KESN KURDHEZ KURDPERWER

Neteweyn ku ziman wan bi ber tunebn ve bie, w anda wan j wek ax erdn bej (qera) be. Axa bej an qera, bir dibe. Erdn ku bir bibin j wek mirovan in, w dev xwe dirj psrn biyaniya bikin. Neteweyn ku zimann wan bi psirn biyan b xwedkirin j wek ku stanbjek dibje: “w di nava welat xwe de j dr bimn in.”

ro, dema em di bin swana van gotinan de bi awayek gelemper li rewa civaka Kurd binrin, bala xwe bidin ziman anda Kurdan, w ev bilvkirinan hem bn pesendkirin an tesdqkirin. Lewre di nava Kurdan de bi Kurd axaftin an axaftina bi Kurd pirr km e mixabin, em dikarin bibjin hd hd ber bi tunebn ve j die. erxn pergala biavtin ber bi ekere dizivir, v gav bi lez beztir bi veart xebatn xwe didomn e bi rya gelek navgnan.. Hin kes dikarin li dij v yek derkevin, dikarin bibjin tu pirr mezin dik, tu pirr kesek rebn filan bvan. Xwez ne wisa bya, xwez me niha qala pvebirin pirr axaftina ziman Kurd bikira.. l sed car mixabin..

Div himendiyeke zimanheziy, netewhezkirin, himendiyeke b berjewend di nava gel me de b vejn. Himendiyeke netewhezkirin, zimanhezkirin t fmkirin, gelo himendiyeke b berjewend ye, awa ye?.. Ew j ev e ku ro gelek kes ji me, bi avek paragmatst li titan, li xwendin hwd dinrin. (ima em xwed nrneke wiha ne, ima em ketin an xistin v rew j mijareke din e).. Em bea ku her xwe be an a ku em j zdetir hezbikin naxwnin, kjana peroja w ji aliy abor ve ba be, kjan derfetn w y karkirin hebe em w dixwnin. (ev j rastiyeke din e carinan j mecbur ye). ro li ser axaftina Kurd an frbna Kurd j heman rew heye. Dema tu dibj ima zarokn we bi Kurd nizanin, hn ima Kurd fr wan an hn wan nakin?! Dibjin ma ku bi Kurd bizanibin w ibikin, ka Kurd w zikn wan tr bike? Mezin pikn me, xwende nexwendeyn me, welatperwer newelatperwern me tev de li ser v himendiy ne.. Mixabin, tu bala xwe did daykn me, bi du s peyvn Tirk bi newiyn xwe re hewl didin ku bi Tirk biaxifin, tu y bibj qey Xwed Teala gotiye bi van re ferze ku hn bi v ziman biaxifin-xwedk du s peyvn ten dizanin-. Ji aliy din di war Kurd Kurdperweriy de kesn ku tu dibj ev ne tu kesek din, tu dibn ku zarokn wan peyvek bi Kurd nizanin. Yn hiyar ne hiyar hem di emek de diherikin..

Teqez ji sedemn kmbna rjeya axaftina Kurd de rol pergala dewlet ya neyn pirr pirr e. Her kes v yek bi ekerane dizane, ne hewceye ku ez bjim j. L hin hewldann ku mirov wek kesayet dikare bne ch henin. Dema tu hat mal tu bi zarokn xwe re bi ziman xwe biaxif, ma w k bibje i?!..

Ez dixwazim serphatiya ku rehmet mam Herekol Azzan(C. Bedirxan) di nivsa xwe ya 1942an ya di 40. Kovara Hawar de bilv dike bi kurtas bi bra we bixim. Dibe ku piek tesr li me bike, em j erm fed bikin li ziman xwe bicivin.

Di saln 1877an de di demaer Osman risan (Rs) de gelek neteweyn Belqan wek Sirp, Bulxar serxebna xwe bi dest dixin. d jiyaneke bi ziman xwe pk tnin, and hunern xwe diparzin, nirx kevneopiyn xwe ji n ve vedijnin. Ev yek bala hin kesn ku ziman wan j bi ber tunebn ve die dikine. Ji wan kesan yek j Elyzer bn Yehday ku li ris dijiya b. Ziman Elyzer bran b ew ziman d li ber mirin b. Elyzar dixwaze ku v ziman xwe hn bibe ji n ve vejne. Li ser v biryara xwe dide di sala 1878an de die Pars. Li wir ziman xwe bi rk pk hn dibe, fikrn xwe yn mill belav dike bi kea mamostey xwe re dizewice. L div ji bo tovreandin erdek an zewiyeke hebe da ku w li wir biren e. Bi v mebest ji bo belavkirin hnkirina ziman xwe die Filstin digel xanima xwe. Elyzer, di ketiy de dema bi ber axa ve die hin peyvn bran hn hevjna xwe dike. Wexta digihjin ch xwe jina w dike nake p nikare, Elyzer biryar standiye div ji xeyn ziman bran bi tu ziman ney axaftin. Li ser tevgera w ya wiha welatiyn w bi xwe, li dij w derdiketin digotin ev dn e. Her wiha Elyzer bi ser xwe hewl dide bi salan xebat lkolnan dike, ferheng rojnameyan derdixe. Ji ber ku di mala w de xeyn bi ziman bran nedihat axaftin zarokn wan dema mezin dibin di nava gel de wek ku lal bin. Malbata w her iqas di zvar tunebn de bijiya j, ji w re ne xem b. Dema dihat mal ku ditt zarokn w bi bran diaxifin, hem dert kuln xwe jibr dikir. Ewqas kfa w p re dihat. Her wiha mesele dewam dike. Di sala 1922an dema Elyzer dimire d ziman bran li Filstin digel zimann Ereb ngilz dibe zimanek ferm.

Rehmet mam Bedirxan dema qala v mesel dike mirov dibje qey mam Bedirxan xweziya xwe bi dil Elyzer tne. Em j ro dibjin xweziya me bi dil malbata Bedirxaniyan. Lewre hm ziman Kurd danne.

Er, weke ku we j bihst Elyzer bi ser xwe ziman xwe y ber mirin ji n ve vejand. Ziman weke mirovan in; ji dayk dibin, mezin dibin dimirin. Ger em bi ziman xwe neaxfin w bimire bie. W wext mixabin wek ku David Crystal gotiye “Mirina zimanek mirina neteweyek ye.” w pk b. Em bala xwe didin jin mrn hev n Kurdan, him kurdhezin him kurdperwer in l mixabin zarokn wan peyvek bi kurd nizanin. Civak an neteweyn ku hm ziman xwe ba daneynin ziman xwe nizanibin, w bi dejenerebn re r bi r bimnin. Ev rastiyeke, civak an neteweyn ku dixwazin nasnameyn xwe yn netewey biparzin, div beriya her tit ziman xwe biparz in. Ev yek j encax w bi axaftin, nivsandin, xwed lderketin bi xwendina Kurd pk were.

Seyda Mele Ehmed Xan nz 300, 400 sal beriya niha di Mem Zna xwe de wiha diqr e: “ Ey siltan paanino!!!.. div hn skeya yan mora qeblkirin ya ferm li ziman Kurd bidin. Heke hn wisa nekin w bazar rewaca v ziman kesat bibe. Mixabin Seyda negihitiye meqsed miraz xwe ko dinyeya din kiriye.

Her wiha x Ebduselam Barzan ji bo ku ziman Kurd bibe ziman perwerdey ji bo Kurdan hin maf b dayn wesqayeka bi nav “wesqeya Dihok” pniyaz that Terekiyan dike. L mixabin ev yek dibe sedema dardakirina w. Ew j weka Seyday Xan meqsed mirazn xwe li d xwe dihle die. Her wiha Mele Sad Kurd dixwaze zanngeheke bi nav Medreset’z-Zehray b vekirin di zankoy de bi s zimanan perwerde b dayn, l mixabin ew j bi mecnnt an bi dntiy t tawanbarkirin w diavjin girtigeh...

Div em j ro droka xwe li ber avn xwe din li gor w tevbigerin. Div her yek ji me wek kesayetek/ hewl bide qet nebe di mala xwe de bi Kurd biaxife. Wek ku mam C. Bedirxan gotiye dema mirov t mal, awa ku ciln xwe diguherne div ziman xwe j biguherne bi ziman mader an y bi zikmak biaxife, ziman kueyan li derve bihle. Kesek biyan y bi nav Churchill dibje ez ten dema kesek bi ziman xwe y dayk an bi ziman zikmak nizanibe aligir li ldana(lxistin) w me. Bila ev end beyit ji helbesta nemir Cgerxwn ji me bibin retek.

Vejne ziman xwe ey vwendevan

Nebye milet h kesek b ziman

Ziman me xo xero ciwan

Eger ba bizan tu nakj ziyan

Tu kurmanciya xwe ji bra nek

Eger ba nizan div zdek.                                                         

Ramazan BADEM

Bu haber 1786 defa okunmutur.

Delicious  Facebook  FriendFeed  Twitter  Google  StubmleUpon  Digg  Netvibes  Reddit

ZIMAN KURD

Roja Ziman Dayk

Roja Ziman Dayk Wateye 21 Reem girngiya Ziman Zikmak

Dilbilimcilerden Srete Krte Raporu

Dilbilimcilerden Srete Krte Raporu Krtler, uluslar aras ince hesaplarla paylalan corafyalarna hkmeden iktidarlar
Helbest i ye?12 Temmuz 2017

HAVA DURUMU

Detayl bilgi iin resmin zerine tklayn.

Tm Haklar Sakldr...
RSS Kayna | Yazar Girii | Yazarlk Bavurusu

Altyap: MyDesign Haber Sistemi