Wje  Ziman Kurd / Krt Dili ve Edebiyat / Wj
ANASAYFA HABER ARA FOTO GALER VDEOLAR ANKETLER STENE EKLE RSS KAYNAI LETM

HABER ARA


Gelimi Arama
Mijarn Di erefnamey de

Mijarn Di erefnamey de

Tarih 08 Austos 2014, 13:48 Editr Necmettin KEVE

Lkolna esil bingeh kurdan ronkirina rewa jiyana wan di dirjahiya pvajoya drok de.

 

Sefheya Yekan:

 

Di derheq wan fermanrewayn Kurdistan de ne ku alaya saltanat serxwebniy bilind kirine droknivsan ew dirza sultanan de hesbandine.

 

            Ev sefheya hen pn be e:

Bea yekan: di derheq fermanrewayn Diyarbekir Cizr de ye. [1]

Bea duyan: di derheq fermanrewayn Dnewer ehrezor de ye ku bi nav Hesnewiye bi nav deng in.

Bea syan: di derheq fermanrewayn malbata Fetlewiye de ye ku bi nav Lora mezin tn naskirin.

Bea aran: di derheq fermanrewayn Lora bik de ye…[2]

Bea pncan: di derheq Sultann Misir am de ye ku bi nav binemala Eyyb bi nav deng in.

 

Sefheya Duyan:

 

            Di derheq serphatiyn fermanrewayn mezin n Kurdistan de ne. Ku her end negihtine dereceya serxwebniyek temam bi xwe jixwe hikumdar nehesibandine, l di serbest azadiy de gihtine dereceyek wisa ku hinek ji wan heta li ser nav xwe sikke ldane xutbeyn rojn eyniyan li ser mnbern mizgefta li ser nav xwe dane xwendin.Ev fermanrewa ev in:

Bea yekan: di derheq fermanrewayn Erdelan de ye.

Bea duyan: di derheq fermanrewayn Hekkariy de ye. Ku ji wan re “enb” j t gotin.[3]

Bea syan: di derheq fermanrewayn imadiyey de ye ku bi nav “Bahdnan” bi nav dengin.

Bea aran: di derheq fermanrewayn Cizr de ye; ku ji wan re “Boxto” j t gotin. Ew j di bin s axan berhev bne:

ax yekan: fermanrewayn Cizr

ax duyan: Begn Gurgil

ax syan: Begn Finik

Bea Pncan: di derheq fermanrewayn Heskf de ye. ku bi nav Melkan hatina naskirin.[4]

 

Sefheya Syan

 

            Di derheq hinek mr fermanrewayn  d n Kurdistan de ye. Em wan j dikin s qisim qism yekan j dikin neh be.

Bea yekan: Di derheq Fermanrewayn emgezek de ye ew j di ser s axan de tn cuda kirin:[5]

ax yekan: Di derheq Begn Micergerd[6] de ye.

ax duyan: Di derheq Fermanrewayn Pertek[7] de ye.

ax syan: Di derheq Begn  Seqeman de ye.

Bea duyan: Di derheq Fermanrewayn Mirdas (Merdes) de ye ew j dibin s ax:

ax yekan: Di derheq Fermanrewayn Egil[8] de ye.

ax duyan: Di derheq Fermanrewayn Paloy[9] de ye.

ax syan: Di derheq Begn ermok[10] de ye.

Bea syan: Di derheq Begn Sason[11] de ye. Ku di van dawiyan de bi nav fermanreway Hezroy hatine naskirin.

Bea aran: Di derheq Fermanrewayn Xizan[12] de ye. ku ew j dibin s ax:

ax yekan : Di derheq Fermanrewayn Xizan de ye.

ax duyan: Di derheq Begn Miks[13] de ye.

ax syan: Di derheq Begn Esbayrd[14] de ye.

Bea pncan: Di derheq Fermanrewayn Kils[15] de ye.

Bea ean: Di derheq Begn rwan[16] de ye ku ew j s axin.

ax yekan: Begn Kifray[17] ne.

ax duyan: Begn run[18] ne.

ax syan: Begn Kurn[19] ne.

Bea heftan: Di derheq Begn Zirkan[20] de ye, ew j ar axin.

ax yekan: Begn Derziniy ne.

ax duyan: Begn Girdikan ne.

ax Syan: Begn Ataq ne.

ax aran: Begn Tercil ne.

Bea  hetan: di derheq suwdiy de ye.

Bea nehan: di derheq beg silmaniy de ye, ew j dibin du ax: ax yekan: Begn Qulp Batman ne.

ax duyan: Begn Meyafarqn ne.

Qism duduyan a ji sefha sisiyan ji duwanzdeh bean pk t.

Bea yekan: Fermanrewayn Sohran in.

Bea duduyan: Fermanrewayn Baban in.

Bea syan: Fermanrewayn Mukr ne.

Bea aran: Fermanrewayn Biradost ne, ew j du axn:

ax yekan: Begn Wun ne.

ax Duyan: Begn Somay ne.

Bea pncan: Begn Mehmd ne.

Bea ean: Begn Dimbiliyan e.

Bea heftan: Begn Zerzay ne.

Bea hetan: Begn Istun ne.

Bea nehan: Begn Dasn ne.

Bea dehan: Begn Kelhur ne. Ew j s ax in:

ax yekan: Begn Pilingan in.

ax duduyan: Begn Dereteng ne.

ax syan: Begn Mahdet ne.

Bea yazdehan: Di derheq Begn Baney de ye.

Bea duwazdehan: Di derheq Begn Terzay de ye.

Bea sisiyan a sefheya sisiyan:

Mrin Kurdn ku li ran ne, ji wan re Goran t gotin. Ew j ar ax in:

ax yekan: Begn Siyamensr ne.

ax duduyan: Begn egny ne.

ax sisiyan: Begn Zengney ne.

 

Sefheya aran

 

Di derheq serphatiyn fermanrewa begn Bedls de ne ku dibin bab baprn nivskar van rpelan. Ev j bi despkek, ar qisim bi dawiyek t qedandin.

            Destpk, behsa bajar Bedls dike; yan k ava kiriye, sebeb ava kirina bajr kela w i ye? Ev ava kirina han awan bye.

            Qism yekan: Di derheq Ereta Rojk w yek de ye ku ji ber i ev nav han li wan hatiye kirin. 

Qism duduyan: Di derheq Mrn Bedls, esil bingeh wan w yek de ye ku awan keng hatine v welat.

Qism sisiyan: Di derheq Fermanrewatiya Bedls de ye ku ji aliy sultan padiahn bi qedr tbar ve gelek rz li wan hatiye girtin gelek dost qenc li wan hatiye kirin. Ev j di bin ar bean de behsa wan t kirin:

Bea yekan: Di derheq Melik Eref de ye.

Bea duyan: Di derheq Hac eref kur Diyaeddn de ye.

Bea sisiyan: Derheq Emr emseddn kur Hac eref de ye.

Bea aran: Di derheq Emr brahm kur Emr Hac Mihemmed de ye.

Qism aran: Di derheq sebebn dawlhatina desthilata Fermanrewatiya Bedls de ye. Ew j ar sebebin:

iqa yekan: Di derheq dijtiya din av bera Emr eref Emr brahm de ye.

iqa duyan: Di derheq mexlub kirina Emr brahm ji aliy Emr eref de ye w yek  de ye ku awan desthilata Bedls dest xwe girtiye.

iqa syan: Di derheq behsa sitandina Kelha Bedls ya ji aliy Emr eref ve ji dest Qizilbaan.

iqa aran:Di derheq rewa Emr emseddn kur Mr eref de ye.

Dawi: Di derheq serphat rewa nivskar jar hejar van rzan e ku ji roja dayika xwe bye heta ro, ku dibe tarxa hezar pnc ko/hicr(1597 zayin/mlad)

Pit van, bi roka serphatiyan padahn berz birz n xanedana Osmaniyan, padahn ran Turan piraniya fermanrewayn din n li dinyay ku heverx van in, daw li kitba min t.



[1] Di wergera tirk de ev bareya hen heye: “…ew Mervan ne.” Ev di faris (ji vir unda mebest j faris gereke orjnal w b fhm kirin.) wergera bi ser zaravay soran de tu ne.  

[2] erefxan, erefname, Weann Avestay, ,wer.:Zya Avc, Stenbol, 2012, r. 93.

[3] Naneyek li ser Colemrg a li ser wlayeta Wan nzk Botan e.

[4] erefxan, b.n.,wer.:Zya Kazc, r.94.

[5] erefxan, b.n.,wer.:Zya Kazc, r.94.

[6] Bajarokek e di navbera Erzirm Qers  deye.

[7] 12 km. li bakr Xerpt li ser cem Firat ye.

[8] Qezayek li herma Erxen, 32 km. ji Diyarbekir dr e.

[9] Qezayek 95 km. ji Diyarbekir dr e.

[10] ermik j t gotin. 50 km. ji Diyarbekir dr e dikeve bakr w. Gelek germav li hene xelk ji bo ifay diin li w.

[11] Li bajar Bedls ye nzik Mu ye.

[12] Bajarek li ser Diyarbekir, nzk Srt ye.

[13] Bajarek 99 km. ji Wan dr e.

[14] Naveyeke li ser Bedls ye. di nexeyan de ji aliy devlata Osman ve Sparut hatiye nivsandin. Xelk Xzan, Xesxr Miks ji re dibjin; Sipayrt.

[15] Bajarek nzk Bedls ye.

[16] Naveyek Srt ye, l aniha girday Bedls ye.

[17] Di nexeyn Osmaniy de Erh e, dikeve bakr rojhilata Srt.

[18] Naveyek Srt ye girday Bedls ye. Eireta Mehmediyan Astorkan li wir in.

[19] Du saet r ji Hzan ar saet j ji rwan dr e, iyayek as ye, eretn ingn Emberlo li wir dijn.

[20] Nave gundek bi v nav li nzk bajar Srt heye.

Bu haber 2088 defa okunmutur.

Delicious  Facebook  FriendFeed  Twitter  Google  StubmleUpon  Digg  Netvibes  Reddit

DROK

Di Serdema Mrtiya erefxaniyan De Bedls

Di Serdema Mrtiya erefxaniyan De Bedls Di erefnamey de, di serdema erefxaniyan de Bedls mezin bye p ketiye. Di bajar de ji kevirn hatiy tiraki...

Droka Bedls

Droka Bedls Bedls an Bils j t nivsandin, bajarek li Bakr Kurdistan ye. Bedls bajarek ji erdngara Kurdistan ye. Li r...
QERTAFN ( XURDEYN ) TEWANDN ( 3 )15 Eyll 2017

GALER

HAVA DURUMU

Detayl bilgi iin resmin zerine tklayn.

Tm Haklar Sakldr...
RSS Kayna | Yazar Girii | Yazarlk Bavurusu

Altyap: MyDesign Haber Sistemi