Wje  Ziman Kurd / Krt Dili ve Edebiyat / Wj
ANASAYFA HABER ARA FOTO GALER VDEOLAR ANKETLER STENE EKLE RSS KAYNAI LETM

HABER ARA


Gelimi Arama

EN OK OKUNANLAR

Li ser erefname  erefxan Bedlis

Li ser erefname erefxan Bedlis

Tarih 08 Austos 2014, 13:57 Editr Necmettin KEVE

Li ser erefname erefxan Bedlis Nivsarek

Mr erefxan Bedls, ku nivskar erefnamey ye, erefxan di navbera saln 1579 1597an de mr Bedls b. Ew, ji xanedaniya mrn Bedls t. Mirovn ji v xanedaniy serokn konfederasyona ern rojk (rozk, rozek, rzek) ne xanedaniya wan heta dema nivsandina erefnamey li gor erefxan 760 salan li ser mrekiya Bedls fermanrewat kiribn. Pit erefxan darekirina Bedls dsa dest di v malbat de b. Pit erefxan, Emr Bav Meali emseddin, Emr Ziyaeddn Xan Emr Evdal Xan fermanrewatiya Bedls kirine.

  Bedls gelek caran dest guherandiye l dsa desthilatiya erefxaniyan gelek dirj b. Ji van 760 saln Bedls 110 sal di bin dagirkeriya milet d de derbas kirbn. Mrn Bedls, ecera xwe dibin digihnin qiraln Kisra nesla Nrevan hikumdar Sasaniyan. erefxan kur Mr emsedn Kur Mr erefxan IV ye. Bi xwe j pit ku bye fermanreway Bedls bi payeya xantiy bi nav Mr erefxan V t naskirin.

Sedsaln XIIIan heta sedsaln XVIIan binemala erefxaniyan darekirina dewama wlayeta Bedls di navbera Karakoynlyan Akkoynlyan Safeviyan dest guhertiye. Pit dikeve dest dewleta Osmaniyan di serdema I. Selm de li vir dsa maye bin dareya malbata erefxaniyan. L Bedls bye cih ka berkaa Osman – Safeviyan. Bedls wext ku dibin serweriya erefxaniyan de tixbn w ev qas fireh b; Navend Bedls, M, ewlk, Xelat, Endres (Suehr), iyayn Nemrd, Xorxor (Bulank): Xorxor Gl, Nazk, erefedn, Pasnan, Melazgirt, Evnk, Kefendoz, Berank (Korkut), ikr, Tetwan, Suy, Gevar, Karikan, Poxnar, Avikan, Handeros, Tatik Xinis ev herm dibin serwer hikumraniya erefxaniyan de b.

 

Me di destpka projeya xwe de behsa taybetiyn git yn Bedls ku di serdema fermanrewatiya erefxaniyan de, droka Bedls, rewa avahsaziyn Bedls j kir. Di erefnamey de, di serdema erefxaniyan de me dt ku Bedls mezin bye p ketiye. Di bajar de ji kevirn hatiy tirakir 21 kemer, 8 hemam hebn. Bedls di w dem de bajarek mezin b ku 18 taxn w yn mezin hebn.

 

           Ji bil v ku Ewliya eleb li gel Melek Ehmed Paa hate Bedls, di nav kel de 300 xan, ji bo veartina zad zaxirey gelek ikeft, xan, hemam bedestan heyina wan qeyd kiriye. Ewliya eleb di nivs xwe de di dervey kel de 17 tax 5000 xaniyn bibaxe biban ax cih girtina van j p ve kiriye.

    Bedls ji aliy avhsaziyan ve j gelek dewlemend b. Mizgeft, medrese, tirbe, mnare, kuliye, keln li Bedls ev in: Mizgefta Mezin, Mizgefta Gokmeydan, Mizgeft Kuliyeya erefiyey, x Hesen, Alemdar, Ta, Xatniye, Mizgefta Kalealti, Medreseya Ixlasiyey, Tirbeya II. erefxan, Tirbeya Emr Ziyaedn Xan, Tirbeya Wel emsedn, Tirbeya S Xwikan ( baclar), Mizgeft Gumbeta Emr Bayindir, Kela Bedls, Mizgeft Medreseya Kurey, Mizgeft Medreseya Sultaniye, Mescda Sor (Kizil), Mizgefta ar Sindoq (Drt Sandk), Mescda x Seyd Brahm, Mizgefta Eyn El-Bard, Mescda Mem Dede, Mescd Medreseya Hac Begiye, Mizgefta emsiye, Medreseya Xatibiye, Medreseya ukriye, Medreseya Bersenk (Idrsiye), Xana erefiyey (Tccarlar Han) gelek avahsaziyn d di v bajar de cih digirin.

 

  Me bea duyem de bahsa kurte jiyana erefxan berhema w ya girng erefname kir. Di derheq erefnamey de agah dan me behsa destnivsn erefname mijarn di erefnamey de derbas dibe, hem lib lib nivsand. Di erefnamey de navn exsiyetn bifezlet derbas dibin me j navn derxistin nivsandin. Me dt ku di serdema erefxaniyan de gelek alim, zana, seyda, rsp, mutesewif, x, helbestvan, drokzan hwd jiyane. Navn hinek kesan ev in: Mewlana Idrs Bedls, Mewlana Evdirrehm Bedls, Mewlana Muhemmed Berkal x Emmar Yasr, Mewlana Husamedn Bedls, Ebl Fadl Efend Bn Mewlana Idrs, x Eb Tahrr Kurd, air ukr, Seyd Huseyn Xelat, Mewlana Muhdn Xelat.

 

Di dawiya projeya xwe de berfireh behsa helbestn di erefnamey de derbasby min lib lib, beyt bi beyt nivsand. Di nav helbestn min nivsandiy de du helbestn bi ziman tirk j hene. Yek ji van, di mijara Fermanrewayn Bedls Mr brahm Duyan Kur Mr Hac Mihemmed de derbas dibe. Qere Ysif r wilayetn Kurdistan kir. Qere Ysif, Suleyman Beg virkirb li ser Bedls. Ku agah ragih guh Mr brahm tedbr girt dest bi zeximkirina keln xwe kir leker berhev kir. Abluqa s salan ajot bi xelasiya zivistan bi vedana gul ekn bihar h j abluqa dewam kir. Ji ber kmbna xwarin, cebirxane belavbna nexweiyn mirin, kurd ketin di nav rewek tengas iy de. W ax helbestvan Mehmdoxlu y pesindar Suleyman Beg xezelek tirk nivsand ji Sultan Hesen Beg re and. Di v xezel de ev beyta hen j heb:

 

“eha! Ol Bedlsn Kurdu mut olmaz Suleymane

Ezelden kalma adettr, aliurlar Ocax uste”

 

erefxan Bedls j (rehma Xwed li ser bibe) di w dem rewa Kurdan dtiye areserkirina pirsgirikn kurdan di dewletbn tifaqbn de dibne. Di helbesteke xwe ya rpela 266. de wiha nivsandiye.

 

“Hem dewlet ji  ttifaq dizn

Bdewlet  j  ji btifaqiy”

 

   Ev helbestn min di erefnamey de derxistin berav ne ten ji bo drok, siyaset, civak zihniyeta Kurdan e. Hem, ji bo  pketin pvebirina wjeya kurd ye j. 

Bu haber 1802 defa okunmutur.

Delicious  Facebook  FriendFeed  Twitter  Google  StubmleUpon  Digg  Netvibes  Reddit

WJE / EDEBIYAT

Nbihara Bikan Perwerdehiya Ehmed Xan

Nbihara Bikan  Perwerdehiya Ehmed Xan Ehmed Xan ev berhema xwe di sala 1094 Hcriy de nivsandiye, ev drok tekabl sala 1683 Mladiy dike.

Li axa Wan;Semnera Edebiyat;

Li axa Wan;Semnera Edebiyat; Li axa Wan;Semnera Edebiyat;
roka Du Mencelan15 Haziran 2017

HAVA DURUMU

Detayl bilgi iin resmin zerine tklayn.

Tm Haklar Sakldr...
RSS Kayna | Yazar Girii | Yazarlk Bavurusu

Altyap: MyDesign Haber Sistemi