Wje  Ziman Kurd / Krt Dili ve Edebiyat / Wj
ANASAYFA HABER ARA FOTO GALER VDEOLAR ANKETLER STENE EKLE RSS KAYNAI LETM

HABER ARA


Gelimi Arama
Di nav Kurdn Qafqas de perwerdeya Kurd

Di nav Kurdn Qafqas de perwerdeya Kurd

Tarih 08 Ocak 2014, 23:22 Editr Ynetici-Editr

Di nav Kurdn Qafqas de perwerdeya Kurd

Xwed Teala mirov afirandiye di mirov de aqil, ziman gelek hest t de civandiye. Ziman dayna Xwed ye. Mirov  awa ku b xwarin nikare bij, b ziman j nikare bij.  Ji ber v bi ziman zikmak perwerde dtin maf her mirov milet ye. Maf ku Xwed daye tu kes nikare ji mirov bigre, w ku ziman mirov qedexe bike j li ber Xwed as dibe.
Ji bo ku mirov  ziman xwe hn bibe hewce ye maf perwerdehiya ziman zikmak  bibne ferz e! Car j perwerdehiya bi ziman zikmak awa ku maf her milet ye maf netewa Kurd e j.

Kurd di war welat xwe de awa ku b perwerdeya ziman xwe y zikmak dij li Qafqayay  j b perwerde dijn. Kurd hemwelat  dewletn Qafkas ne l maf perwerdey w tuneye.

Kurdn Qefqes  bi piran bi sedsalan li xweseriya Nahiwan, Ermenstan ( herma Derelez, Ved   Sisyan) , Kurdstana Sor Genc (girday Azerbaycan ye) bi cih bbn dijiyan. Pit er Rs-ran-Osmaniyan li ber serhildanan  Rsya Kurdan ji v dewer miexit kirin  di nav dewletn qefqas de li gund  dewletan de bi pare pare kirin di nava xwe de belav kirin  bi cih kirin. Dawiy j Dewleta Ermenstan Kurdn  misilman ji welatn xwe derxistin.

Kurdn ku li herma  Qafqas dijn yn Kurdiya xwe ji br nekirine an j malbatn Kurd yn ku bi ziman zikmak diaxivin b xra dapr, bapr an j  bi xra kalann xwe ji br nekirine. Ez v xret pir girng dibnim. Div Kurd paya dapr baprn xwe  tu car kman nebnin. L niha ser v nasekinim ev mijarek din e.

Li Qafqas Kurdoloj

Di lkoln de ez dibnim ku  di nav dewletan de Kurdzaniya ku her pketiye Rsya ye; Rsya  cara ewul di bin “Akedemiya Zanist  ya arliga Rsyay”  de  ji al endam Akademy Pallas    “ Ferhenga Muqeyeskir” amede kiriye, di nava v ferheng de 276 bjeyn Kurd  hatine dtin. Pa j em dibnin ku di herba Rs-ran(1828) de pirtka  erefnamey birine  Zaningeha S. Petersburg(Leningrad) .

Dsa Konsolos Erzrum y Rsyay Aleksandir Jaba di 1856-58an de rokn kurd, derb mesel kilaman berhevkiriye l ber de j qlasikn Kurd, destnivsn Kurd  berhevkiriye andiye Rsyay wergerandine  ziman xwe    pirtka “Bijarteyn nivskarn Kurd y kalasik”  apkiriye. Di dema Sowyet de di serdema arlig de her iqas perwerdehiya Kurdan tuneb j l  al Kurdanzaniyn Rs nivs  li ser Kurdan dihate nivsandin.

Li Rsyay zanngeha ku li ser Kurdzaniy disekin  Zanngeha  St. Petesburg b, di bin St. Petesburg Enstituya Rojhilat de cara yekem(1931) seminerek Kurd hatiye li darxistin, ev semner  ji al sak Sukerman Qanad Kurdo ve hate dayn.

Di bin v bea kurdzaniy de di 1931 de ji al Heciy Cind, Emin Evdal, Casim Celil wd. “Komisyona Lkolna anda kurd”  hatiye damizrandin. nzeka 600 rpel nivs dane hev hatine weandin.

Pa di pvaniya  Kurdzann Rs Alexander Jaba, V.F.Minorsky V.P.Nikitin de di 1959an de  di bi Enstituya  Rojhilat de bea Kurdzaniy vekirine.

Li Ermenstand hewldana Haciy Cind  li Ermenstan bea Kurdzaniy vebye, gelek rewenbirn kurd t de xwendine. Di v serdem de  mekteban li gund Kurdan de Ereb emo shak Maragulav (bi xwe Suryan ye) dersa Kurd  dane Kurdan.

Dixuye ku Rsya ji bo kurdn qafqas titek nekiribe  an j ku bi kmas be j  l pispor an akedemisyenn xwe tewiq kirine ku di war Kurdzaniy de bixebitin.

Di Kurdzaniya Rsyay de Kurdzann Rs: lkolner Piyotir Lerch, Aleksandir jaba, Bazil Nikitin,F.Charmo, Frejmann ve I.A. Orbeli Margulov ve amilov'un, Frejmann Vladimir Minorsky'nin

Kurdzann Kurdn Qafqas; Ordixan Celil, Celil Celil, Heciy Cind,Maksime Xemo, Zera Usf, Kerim Eyubi, Wezr Eo, Hejar aml,aml Esgerov,Huseyin Kurdoglu,Erep emo amilov, erefe Er, kray Xudu Mihayan, Cangir Axa,Ehmed Miraz,aml Tamur,Ehmed Pizyayan,, Cerdoy Genco

Li aliye din j di nav Kurdn Qafqas de Kurd  di nav xwe de  saz ava kirine; ev j mal, navend komel in, di nav van de qursn Kurd, semner   panel li darxistine.


Li Nav Kurdn Qafqas Perwerdeya Ferm/Taybet

Perwerdehiya Kurd  ya dewlet yn ferm:

ro di dibistann nav dewletn Qafqas de  perwerdehiya bingehn ya bi Kurd tunenin, lbel li  dersn bijarte y ferm li Gurcistan,Tifls dersn bijarte henin l zde bi kar naynn. L l vr welatan de dersn bijarte didomin l pir nay bi kar ann. Li Ermenistan j  ten li 12 Gundn Elegez dersa bijarte ji bo zarokn Kurdan hene.

“Li Azerbaycan, di sala 1993an de bi alikariya nivskar Hejar amil destreke dersa hilbijartiy  ji bo du gundan ku Kurd t(li naveya Xanlar gundn  Qedili Seyidler) de dijn girtib l niha dersa Kurd nay dayn.” *

Ben Kurdzaniy di bin Ensttu Zaningehn Rsyay -Sankt Peterburg (Leningrad),   Yerwan, Kazaxistan Krgizistan hene l xebat pir tuneye an j pir hd dimee   ev be xwendevanan nagrin. Car j  em dibinin ku dibistana Bilind Pedegoga ua bea Kurd (Azerbeycan-1931-37) vebye  l pa hatiye girtin.

Li Kazakstan li war Kurdan de di dibstanan de heta pola 12an zarokn dibstan dersa Wjeya Kurd dibinin didome.





Perwerdehiya Komel Navendn Kurd yn Taybet:

Kurdn qafqasyay km zede  din av xwe de komel vekirine ev ji bo hebna Kurdn qafqas gelek girnge, imk din av miletn biyan de parastina and ziman gelek zor zahmet e. Komel , navend an maln ku ji al Kurdan ve hatine sazkirin ev in:

Li herema Saratov:  5 Navenda and-Netew, 3 Qursa Perwerdehiya Kurd  Mala Kurd hene. Li Ozonk Mala Kurd Komeleya Kurd hene

Herema Tambov: Koma Folklor Qursa perwerdehiya Kurd

Herema Kursk: Kurd di nava xwe de karn and dikin

Herma Nijn Novgorod: rxistinn and hene

Sankt-Petesburg(Leningrad-Rsya) Komeleya Kurdistan heye

Adigey: Navenda anda Kurd

Di lkoln de em dibinin ku tu li mektebn dewletn Qafqas de perwerdehiya bingeh ya bi ziman Kurd tuneye (ten li  Ermenstan Kazakstan heye)   maf perwerdehiy nehatiye  dayn ku Kurd bi ziman xwe perwerde bibnin. Ev  rew ji bo kurdan piaftinek mezin e, l div Kurd j hiyarbin ku xwe, anda xwe ziman xwe ji piaftin xelas bike div bi komel an j bi dibistann taybet ji xwe re ava bike zarokn xwe bine mektebn beriya dibstana ku wiha nebe hewldan tunebe w xwe awa  xwe ji piaftin biparze.

Paa Amed

avkan

1-Atmaca, Metin radikal, Krdoloji’nin dn, bugn  ve yarn

2- Durgun, Doan, Sovyet Deneyimin Dou dillerine katks

3- Netewe, Rya Teze

4- Hajar aml/Diaspora Krtleri

5- * Bi rya peyam Hejar aml gotiye.

avkan pexan: hawarnet

Bu haber 1669 defa okunmutur.

Delicious  Facebook  FriendFeed  Twitter  Google  StubmleUpon  Digg  Netvibes  Reddit

ZIMAN KURD

Roja Ziman Dayk

Roja Ziman Dayk Wateye 21 Reem girngiya Ziman Zikmak

Dilbilimcilerden Srete Krte Raporu

Dilbilimcilerden Srete Krte Raporu Krtler, uluslar aras ince hesaplarla paylalan corafyalarna hkmeden iktidarlar
QERTAFN ( XURDEYN ) TEWANDN ( 3 )15 Eyll 2017

GALER

HAVA DURUMU

Detayl bilgi iin resmin zerine tklayn.

Tm Haklar Sakldr...
RSS Kayna | Yazar Girii | Yazarlk Bavurusu

Altyap: MyDesign Haber Sistemi