Wêje û Zimanê Kurdî / Kürt Dili ve Edebiyatı / Wêj
ANASAYFA HABER ARA FOTO GALERİ VİDEOLAR ANKETLER SİTENE EKLE RSS KAYNAĞI İLETİŞİM

HABER ARA


Gelişmiş Arama

EN ÇOK OKUNANLAR

2. Ders: Kürt Alfabesinde Tîp/Harf

2. Ders: Kürt Alfabesinde Tîp/Harf

Tarih 25 Mayıs 2017, 22:54 Editör Yönetici-Editör

Bu Derste Neler Öğreneceğiz?

2.DERS: KÜRT ALFABESİ’NDE TÎP(TÎP)LER

 

Bu Derste Neler Öğreneceğiz?

1-Kürt Alfabesi’indeki Tîpler ve Karşıladığı Sesler

2-Kürt ve Türk Alfabelerindeki Tîplerin Sessel ve Şekilsel Farkları

3- Tüm Tîpler için Örnek(Mînak)ler

 

J Kurdî’de harflere, “tîp” denir. Kimi dilciler tîpe, “herf” demektedir. Her iki kullanım da, doğrudur; ancak biz “tîp” olarak kullanmayı tercih ediyoruz.

 

Aa Tîpî: Bu tîp, Türkçe’deki “A” ile birebir aynıdır.

Örnek(Mînak): Adar(Mart), Agir(Ateş)

 

Ba Tîpî: Bu tîp de, Türkçe’deki “B” ile aynıdır.

Örnek(Mînak): Baran(Yağmur), Bager(Rüzgar)

 

Cc Tîpî: Bu tîp de, Türkçe’deki “C” ile aynı sestedir.

Örnek(Mînak): Cîran (Komşu), Colemêrg (Hakkarî)

 

Çç Tîpî: Bu tîp, kimi zaman Türkçe’deki ile birebir aynı olduğu halde, kimi yerlerde yumuşar. Yumuşayan “Ç”de ç-c arası bir ses verir.

Örnek(Mînak): Sert Ç: Çil(Aç Göz), Yumuşak Ç: Çil(Kırk)

 

Dd Tîpî: Türkçe’deki “D” ile aynıdır.

Örnek(Mînak): Dest(El), Diran(Dîş)

 

Ee Tîpî: Türkçe’deki “E” ile aynıdır. Ancak kimi zaman Arapçadaki “ع” sesini de verir.

Örnek(Mînak):” عsesini veren; Elok(Hîndî), Normal “E” sesini veren; Endezyar(Mühendîs)

 

Êê Tîpî: Bu tîp aslında Türkçe’de kullanılan bir tîptir. Ancak, Türk Alfabesi’inde 29 tîp içinde yer almadığı için, zamanla kullanımı azalmış, kullanıldığı yerde de şapka bırakılmamıştır. Türkçe’deki; “hayvan yemi” aslında “Yêm” şeklinde, yaban-yabancı anlamına gelen “el” ise “êl” şeklindedir. İşte “ê” sesi, Türkçe’deki “I” tîpîne biraz yakınlığı ile birlikte, Türkçe’deki bilinen uzun “e” ile birebir aynıdır.

Örnek(Mînak): Lev (Dudak), Êzing(Odun-yakacak)

 

Ff Tîpî: Türkçe’deki “F” ile aynıdır.

Örnek(Mînak): Fêkî(Meyve), Fîstan(Fistan)

 

Gg Tîpî: Türkçe’deki “G” ile ayndır.

Örnek(Mînak): Genim(Buğday), Gûz(Cevîz)

 

Hh Tîpî: Tükçe’deki “H” ile aynı olmakla beraber, kimi zaman, Arapça’daki “ح” sesini de verir.

Örnek(Mînak): Türkçe’deki “H”ye benzeyen; Hêk(Yumurta)

Arapça’da yer alan “ح sesini veren;  Hesen(Erkek ismi)

 

Ii Tîpî : Kürtçe’de şekilsel olarak faklılık gösteren bir sestir. Ses olarak Türkçe’deki  “I” ile birebir aynıdır. Ancak bu tîpte, istisnai bir durum vardır. Küçük(hûrdek) yazıldığında; “i” şeklinde; büyük(girdek) yazıldığında “I” şeklinde yazılır. Bu Kürtçe için olmazsa olmaz, önemli bir kuraldır.

Örnek(Mînak): Bizin(Keçî), BIZIN(KEÇÎ)

 

Îî Tîpî:Türkçe’deki “İ” ile tamamıyla aynıdır.

Örnek(Mînak): Îşev(Bu akşam), Îran(İran)

 

Jj Tîpî: Türkçe’deki “j” ile tamamıyla aynıdır.

Örnek(Mînak): Jin(Kadın), Jiyan(Hayat-Yaşam)

 

Kk Tîpî: Türkçe’deki “K” ile tamamıyla aynıdır. Ancak kimi zaman, daha kalın okunur. k-g sesleri arası bir ses verir.

Örnek(Mînak): Normal “K”: Kelem(Lahana), Kalın “K”: Kanî(Çeşme)

 

Ll Tîpî: Türkçe’deki “L”ile ayndır.

Örnek(Mînak): Lewend(Erkek ismi)

 

Mm Tîpî: Türkçe’deki ile aynıdır.

Örnek(Mînak): Masî(Balık), Mamoste(Hoca,Öğretmen)

 

Nn Tîpî: Türkçe’deki ile aynıdır.

Örnek(Mînak): Nan(Ekmek), Nûpelda(Kız ismi)

 

Oo Tîpî: Türkçe’deki “O” ile aynıdır.

Örnek(Mînak):  Doz(Dava), Hevok(Cümle)

 

Pp Tîpî: Türkçe’deki ile ayndır.

Örnek(Mînak): Pir(Çok), Pesin(Övgü,Meth)

 

Qq Tîpî: Bu tîp Arapça’daki “ق” ile hemen hemen aynıdır.

Örnek(Mînak): Qad(Alan-Meydan),  Qelî(Kavurma)

 

Rr Tîpî: Türkçe’deki ile aynıdır.

Örnek(Mînak): Roj(Gün), Rê(Yol)

 

Ss Tîpî: Türkçe’deki ile aynıdır.

Örnek(Mînak): Ser(Baş), Serok(Başkan)

 

Şş Tîpî: Türkçe’deki ile aynıdır.

Örnek(Mînak): Şemî(Cumartesi), Şerm(Ayıp)

 

Tt Tîpî: Türkçe’deki ile aynıdır.

Örnek(Mînak): Tirk(Türk), Şemamok(Küçük kavunumsu kokulu bitki)

 

Uu Tîpî: Kürtçe’deki “U” tîpî, Türkçe’deki “u-ı” seslerinin birleşimini verir. Bu sesi çıkarmak için, önce “u” sonra “ı” sesini bir anda ağızdan çıkarmak gerekir.

Örnek( Mînak): Gul(Gül),  Kurd(Kürt)

 

Ûû Tîpi: Bu tîp de uzun “Û”dur. “U”nun uzunca ve biraz inceltilerek söylenen biçimidir.

Örnek(Minak):  Kûr(Derin), Dûr(Uzak)

 

Vv Tîpi: Türkçe’deki ile aynıdır.

Örnek(minak): Vir(yalan),  Vebir(kesin)

 

Ww Tîpi: İngilizcedeki “W” ile birebir aynı sayılır.

Örnek(Minak): Welat(Vatan), Kew(Keklik)

 

Xx Tîpi: Arapça’daki “خ” tîpine çok yakındır. Türkçe’de buna en yakın ses “Ğ”dir; ancak bu ses bile çoğu yerde; bu tîpten çok uzak kalmaktadır. Tükçe’ye yabancı olan üç ses(X,Q ve W)ten biridir.

Örnek(Minak): Xalis(Erkek adı), Xwesû(Kaynana)

 

Yy Tîpi: Türkçe’deki ile aynıdır.

Örnek(Minak): Yek(Bir), Yekbûn(Tevhid-Birlik)

 

Zz Tîpi: Türkçe’deki ile aynıdır.

Örnek(Mînak): Zevî(Tarla),  Zer(Sarı)

 

 

 

 

Dersler hakkında detaylı bilgi için:

e-mail: bedreddin-i-wani@hotmail.com

twitter: Bedreddînê WANî

instagram: Bedreddînê WANî

 

Bu haber 4603 defa okunmuştur.

Delicious  Facebook  FriendFeed  Twitter  Google  StubmleUpon  Digg  Netvibes  Reddit

KÜRTÇE ÖĞRENME DERSLERİ / 0 DERECE

Kürtçe Öğrenme Dersleri / Ön Söz

Kürtçe Öğrenme Dersleri / Ön Söz Yeni tekniklerle ve bu tekniklerin faydaları ile süreci tamamlayarak, sizleri 1.derece (Asta yekemîn) seviyesine ha...

1.DERS: Kürtçe (Kurdî)'yi Tanıyalım

1.DERS: Kürtçe (Kurdî)'yi Tanıyalım Öncelikle bir dili öğrenirken, dil hakkında genel bir bilgiye sahip olmak, ileride faydanıza olacaktır.
QERTAFÊN ( XURDEYÊN ) TEWANDİNÊ ( 3 )15 Eylül 2017

GALERİ

HAVA DURUMU

Detaylı bilgi için resmin üzerine tıklayın.

Tüm Hakları Saklıdır...
RSS Kaynağı | Yazar Girişi | Yazarlık Başvurusu

Altyapı: MyDesign Haber Sistemi