Wêje û Zimanê Kurdî / Kürt Dili ve Edebiyatı / Wêj
ANASAYFA HABER ARA FOTO GALERİ VİDEOLAR ANKETLER SİTENE EKLE RSS KAYNAĞI İLETİŞİM

HABER ARA


Gelişmiş Arama
2. Ders: Kürt Alfabesinde Tîp/Harf

2. Ders: Kürt Alfabesinde Tîp/Harf

Tarih 25 Mayıs 2017, 22:54 Editör Yönetici-Editör

Bu Derste Neler Öğreneceğiz?

2.DERS: KÜRT ALFABESİ’NDE TÎP(TÎP)LER

 

Bu Derste Neler Öğreneceğiz?

1-Kürt Alfabesi’indeki Tîpler ve Karşıladığı Sesler

2-Kürt ve Türk Alfabelerindeki Tîplerin Sessel ve Şekilsel Farkları

3- Tüm Tîpler için Örnek(Mînak)ler

 

J Kurdî’de harflere, “tîp” denir. Kimi dilciler tîpe, “herf” demektedir. Her iki kullanım da, doğrudur; ancak biz “tîp” olarak kullanmayı tercih ediyoruz.

 

Aa Tîpî: Bu tîp, Türkçe’deki “A” ile birebir aynıdır.

Örnek(Mînak): Adar(Mart), Agir(Ateş)

 

Ba Tîpî: Bu tîp de, Türkçe’deki “B” ile aynıdır.

Örnek(Mînak): Baran(Yağmur), Bager(Rüzgar)

 

Cc Tîpî: Bu tîp de, Türkçe’deki “C” ile aynı sestedir.

Örnek(Mînak): Cîran (Komşu), Colemêrg (Hakkarî)

 

Çç Tîpî: Bu tîp, kimi zaman Türkçe’deki ile birebir aynı olduğu halde, kimi yerlerde yumuşar. Yumuşayan “Ç”de ç-c arası bir ses verir.

Örnek(Mînak): Sert Ç: Çil(Aç Göz), Yumuşak Ç: Çil(Kırk)

 

Dd Tîpî: Türkçe’deki “D” ile aynıdır.

Örnek(Mînak): Dest(El), Diran(Dîş)

 

Ee Tîpî: Türkçe’deki “E” ile aynıdır. Ancak kimi zaman Arapçadaki “ع” sesini de verir.

Örnek(Mînak):” عsesini veren; Elok(Hîndî), Normal “E” sesini veren; Endezyar(Mühendîs)

 

Êê Tîpî: Bu tîp aslında Türkçe’de kullanılan bir tîptir. Ancak, Türk Alfabesi’inde 29 tîp içinde yer almadığı için, zamanla kullanımı azalmış, kullanıldığı yerde de şapka bırakılmamıştır. Türkçe’deki; “hayvan yemi” aslında “Yêm” şeklinde, yaban-yabancı anlamına gelen “el” ise “êl” şeklindedir. İşte “ê” sesi, Türkçe’deki “I” tîpîne biraz yakınlığı ile birlikte, Türkçe’deki bilinen uzun “e” ile birebir aynıdır.

Örnek(Mînak): Lev (Dudak), Êzing(Odun-yakacak)

 

Ff Tîpî: Türkçe’deki “F” ile aynıdır.

Örnek(Mînak): Fêkî(Meyve), Fîstan(Fistan)

 

Gg Tîpî: Türkçe’deki “G” ile ayndır.

Örnek(Mînak): Genim(Buğday), Gûz(Cevîz)

 

Hh Tîpî: Tükçe’deki “H” ile aynı olmakla beraber, kimi zaman, Arapça’daki “ح” sesini de verir.

Örnek(Mînak): Türkçe’deki “H”ye benzeyen; Hêk(Yumurta)

Arapça’da yer alan “ح sesini veren;  Hesen(Erkek ismi)

 

Ii Tîpî : Kürtçe’de şekilsel olarak faklılık gösteren bir sestir. Ses olarak Türkçe’deki  “I” ile birebir aynıdır. Ancak bu tîpte, istisnai bir durum vardır. Küçük(hûrdek) yazıldığında; “i” şeklinde; büyük(girdek) yazıldığında “I” şeklinde yazılır. Bu Kürtçe için olmazsa olmaz, önemli bir kuraldır.

Örnek(Mînak): Bizin(Keçî), BIZIN(KEÇÎ)

 

Îî Tîpî:Türkçe’deki “İ” ile tamamıyla aynıdır.

Örnek(Mînak): Îşev(Bu akşam), Îran(İran)

 

Jj Tîpî: Türkçe’deki “j” ile tamamıyla aynıdır.

Örnek(Mînak): Jin(Kadın), Jiyan(Hayat-Yaşam)

 

Kk Tîpî: Türkçe’deki “K” ile tamamıyla aynıdır. Ancak kimi zaman, daha kalın okunur. k-g sesleri arası bir ses verir.

Örnek(Mînak): Normal “K”: Kelem(Lahana), Kalın “K”: Kanî(Çeşme)

 

Ll Tîpî: Türkçe’deki “L”ile ayndır.

Örnek(Mînak): Lewend(Erkek ismi)

 

Mm Tîpî: Türkçe’deki ile aynıdır.

Örnek(Mînak): Masî(Balık), Mamoste(Hoca,Öğretmen)

 

Nn Tîpî: Türkçe’deki ile aynıdır.

Örnek(Mînak): Nan(Ekmek), Nûpelda(Kız ismi)

 

Oo Tîpî: Türkçe’deki “O” ile aynıdır.

Örnek(Mînak):  Doz(Dava), Hevok(Cümle)

 

Pp Tîpî: Türkçe’deki ile ayndır.

Örnek(Mînak): Pir(Çok), Pesin(Övgü,Meth)

 

Qq Tîpî: Bu tîp Arapça’daki “ق” ile hemen hemen aynıdır.

Örnek(Mînak): Qad(Alan-Meydan),  Qelî(Kavurma)

 

Rr Tîpî: Türkçe’deki ile aynıdır.

Örnek(Mînak): Roj(Gün), Rê(Yol)

 

Ss Tîpî: Türkçe’deki ile aynıdır.

Örnek(Mînak): Ser(Baş), Serok(Başkan)

 

Şş Tîpî: Türkçe’deki ile aynıdır.

Örnek(Mînak): Şemî(Cumartesi), Şerm(Ayıp)

 

Tt Tîpî: Türkçe’deki ile aynıdır.

Örnek(Mînak): Tirk(Türk), Şemamok(Küçük kavunumsu kokulu bitki)

 

Uu Tîpî: Kürtçe’deki “U” tîpî, Türkçe’deki “u-ı” seslerinin birleşimini verir. Bu sesi çıkarmak için, önce “u” sonra “ı” sesini bir anda ağızdan çıkarmak gerekir.

Örnek( Mînak): Gul(Gül),  Kurd(Kürt)

 

Ûû Tîpi: Bu tîp de uzun “Û”dur. “U”nun uzunca ve biraz inceltilerek söylenen biçimidir.

Örnek(Minak):  Kûr(Derin), Dûr(Uzak)

 

Vv Tîpi: Türkçe’deki ile aynıdır.

Örnek(minak): Vir(yalan),  Vebir(kesin)

 

Ww Tîpi: İngilizcedeki “W” ile birebir aynı sayılır.

Örnek(Minak): Welat(Vatan), Kew(Keklik)

 

Xx Tîpi: Arapça’daki “خ” tîpine çok yakındır. Türkçe’de buna en yakın ses “Ğ”dir; ancak bu ses bile çoğu yerde; bu tîpten çok uzak kalmaktadır. Tükçe’ye yabancı olan üç ses(X,Q ve W)ten biridir.

Örnek(Minak): Xalis(Erkek adı), Xwesû(Kaynana)

 

Yy Tîpi: Türkçe’deki ile aynıdır.

Örnek(Minak): Yek(Bir), Yekbûn(Tevhid-Birlik)

 

Zz Tîpi: Türkçe’deki ile aynıdır.

Örnek(Mînak): Zevî(Tarla),  Zer(Sarı)

 

 

 

 

Dersler hakkında detaylı bilgi için:

e-mail: bedreddin-i-wani@hotmail.com

twitter: Bedreddînê WANî

instagram: Bedreddînê WANî

 

Bu haber 2665 defa okunmuştur.

Delicious  Facebook  FriendFeed  Twitter  Google  StubmleUpon  Digg  Netvibes  Reddit

KÜRTÇE ÖĞRENME DERSLERİ / 0 DERECE

Kürtçe Öğrenme Dersleri / Ön Söz

Kürtçe Öğrenme Dersleri / Ön Söz Yeni tekniklerle ve bu tekniklerin faydaları ile süreci tamamlayarak, sizleri 1.derece (Asta yekemîn) seviyesine ha...

1.DERS: Kürtçe (Kurdî)'yi Tanıyalım

1.DERS: Kürtçe (Kurdî)'yi Tanıyalım Öncelikle bir dili öğrenirken, dil hakkında genel bir bilgiye sahip olmak, ileride faydanıza olacaktır.
DEV JI MIN BIQERIN15 Ağustos 2017

GALERİ

HAVA DURUMU

Detaylı bilgi için resmin üzerine tıklayın.

Tüm Hakları Saklıdır...
RSS Kaynağı | Yazar Girişi | Yazarlık Başvurusu

Altyapı: MyDesign Haber Sistemi